Các thống kê trong những năm gần đây đều cho thấy, tỉ lệ trẻ ở thành thị mắc các tật khúc xạ cao gần gấp đôi trẻ em ở nông thôn. Có một số lý do phổ biến gây nên tình trạng này.

Cận thị là một trong 3 căn bệnh học đường (cận thị, cong vẹo cột sống, bệnh về răng miệng) phổ biến nhất hiện nay. Theo thống kê của Bệnh viện Mắt Trung Ương cho thấy trong độ tuổi phổ biến ở trẻ từ 6-15 tuổi, tỉ lệ cận thị ở trẻ em thành thị chiếm 20-40%, cao gấp đôi với tỉ lệ cận thị ở trẻ em nông thôn chỉ chiếm 10-15%. 

Nhiều chuyên gia lý giải nguyên nhân dẫn đến các tật khúc xạ mắt có liên quan đến yếu tố di truyền và thói quen sinh hoạt, dinh dưỡng. Ngoài lý do bữa ăn thiếu vi chất dinh dưỡng, môi trường ánh sáng chưa phù hợp, ít tham gia vận động sinh hoạt ngoài trời, lạm dụng thiết bị điện tử trong thời đại số cũng là yếu tố dẫn đến tật khúc xạ.

Nguyên nhân khiến tỷ lệ cận thị tăng cao ở thành thị 

Trẻ ít vận động ngoài trời

Những năm qua, tốc độ đô thị hóa ngày càng cao, không gian đô thị chật chội. Tại các gia đình rất ít sử dụng ánh sáng tự nhiên, chủ yếu dùng đèn điện. Trẻ thành thị cũng ít có thời gian được vận động ngoài trời. Đây có thể nói là chìa khóa mấu chốt cho việc gia tăng tỷ lệ cận thị ở thành thị. 

Giáo sư Morgan, chuyên gia khoa học thị giác ở Đại học Quốc gia Úc đã thực hiện nghiên cứu thống kê và phát hiện ra rằng nếu trẻ dưới 7 tuổi mà dành 4 - 5 giờ hoạt động ngoài trời thì chỉ 1% mắc cận thị, nhưng nếu chỉ bước ra khỏi cửa 30 phút mỗi ngày thì con số cận thị sẽ gấp 30 lần.

Các nhà khoa học đồng thuận rằng dopamin vạn năng là chìa khóa của vấn đề, ánh sáng mặt trời kích thích giải phóng dopamin trong võng mạc, chất hóa học này sẽ kéo dài trục của mắt, giúp trẻ kiểm soát cận thị. Vì vậy, các bậc phụ huynh và con của mình ra ngoài trời vào ban ngày, dù có tập thể dục hay không thì không phải là điểm mấu chốt, ngay cả khi ngồi chơi dưới nắng cũng đã rất có ý nghĩa, đặc biệt là bảo vệ mắt khỏi các tật khúc xạ, trong đó cận thị rất quan trọng.

Sử dụng nhiều thiết bị điện tử

Ánh sáng xanh có mặt ở khắp mọi nơi, ở môi trường tự nhiên thì chủ yếu đến từ ánh sáng mặt trời. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ màn hình kỹ thuật số, đặc biệt là công nghệ đèn LEDs - nơi sản sinh ra rất nhiều ánh sáng xanh ở các thiết bị điện tử như laptop, điện thoại, tivi,... chiếm một phần lớn thời gian sử dụng hàng ngày của mỗi người. Trẻ nhỏ cũng tiếp xúc rất nhiều với ánh sáng xanh, do đó cũng chịu ảnh hưởng lớn từ các tác động xấu của loại ánh sáng này. 

Năm 2019, kết quả của dự án DKAP (Digital Kids Asia-Pacific) trẻ em với kỹ thuật số khu vực châu Á Thái Bình Dương được công bố, khẳng định học sinh Việt Nam sử dụng internet thường xuyên hơn so với những người ở Bangladesh và Fiji.

Theo đó có 38,9% học sinh (HS) Việt Nam sử dụng internet trong 3-4 giờ một ngày và 14,7% trong 5-6 giờ mỗi ngày. Ở các thành phố lớn, sinh viên có xu hướng bắt đầu sử dụng internet sớm hơn so với sinh viên từ các tỉnh khác. Tại Hà Nội, TP.HCM và Hải Phòng, tỷ lệ HS bắt đầu sử dụng internet từ 5-9 tuổi chiếm phần lớn (37%). Trong khi đó, hầu hết HS từ các tỉnh khác (Thái Nguyên, Hòa Bình, Lâm Đồng, Sóc Trăng, Kiên Giang) sử dụng internet từ 9-12 tuổi (45%).

Việc tiếp xúc với ánh sáng xanh thời gian quá dài sẽ làm tăng nguy cơ mắt bị thoái hóa điểm vàng. Nguyên nhân do các tế bào bên trong võng mạc cực kỳ nhạy cảm với các nguồn sáng có hại. Việc thường xuyên đọc truyện, xem phim,... sẽ khiến tế bào bị thoái hóa, thúc đẩy quá trình lão hóa sớm ở mắt. Nghiêm trọng hơn, bạn có thể vĩnh viễn mất đi thị lực. Ngoài 2 lý do chính, còn rất nhiều nguyên nhân khác gây nên tình trạng cận thị tăng cao ở khu vực thành thị. 

Cần làm gì để giảm nguy cơ cận thị ở trẻ?

Theo khuyến cáo, để giảm nguy cơ cận thị, trẻ em cần thực hiện một số lưu ý sau: 

• Vận động ngoài trời 15 tiếng mỗi tuần (tức trung bình 2 tiếng/ngày).
• Hạn chế mắt làm việc liên tục không quá 45 phút.
• Xây dựng chế độ sinh hoạt lành mạnh, giảm thời gian sử dụng các thiết bị điện tử.
• Bổ sung nhiều hoa quả, rau xanh chứa hàm lượng cao vitamin A, C, E, Omega 3.
• Thực hiện quy tắc 20-20-20, tức học 20 phút thì cho mắt nhìn ra xa 20 feet (khoảng 6 m) trong 20 giây.  

Để có thể theo dõi sát sao tình trạng thị lực của trẻ, cha mẹ nên đưa con đến thăm khám mắt định kỳ 6 tháng/lần tại các bệnh viện nhãn khoa uy tín. Tại Việt Nam, Bệnh viện Mắt Quốc tế Việt – Nga được đánh giá là bệnh viện tốt nhất hiện nay trong điều trị nhãn khoa, đặc biệt là kiểm soát tiến triển cận thị và nhược thị. 

Khi đến khoa Nhãn nhi của bệnh viện, trẻ sẽ được thăm khám bởi TS.BS Ivanova Natalia – Phó giám đốc chuyên môn, chuyên gia Nhãn nhi bậc cao. Cùng với đó là các thiết bị thăm khám tối tân sẽ giúp chẩn đoán nhanh và đưa ra phác đồ kiểm soát cận thị chính xác, giúp hạn chế tăng độ cận thị và phòng ngừa các biến chứng rủi ro cho đôi mắt. Để đặt lịch khám Nhãn nhi tại Bệnh viện Mắt Quốc tế Việt – Nga Hà Nội, phụ huynh liên hệ hotline 0949.8888.01 - 0243.755.8688 để được tư vấn.